Slecht slapen na de bevalling: waarom vooral moeders minder slapen

De eerste maanden zijn het zwaarst 

Onderzoekers van het German Institute for Economic Research (DIW Berlin), de University of Warwick en West Virginia University volgden ruim 4.600 ouders gedurende meerdere jaren. Hieruit bleek dat de grootste verandering in slaap plaatsvindt tijdens de eerste drie maanden na de geboorte van een baby. 

Moeders slapen in die periode gemiddeld 62 minuten minder per nacht dan vóór de zwangerschap. Bij vaders is dat gemiddeld 13 minuten. Hoewel de totale slaapduur daarna geleidelijk toeneemt, blijkt de slaapkwaliteit vaak nog jarenlang minder goed te zijn dan vóór de komst van het eerste kind.Waarom is snoozen slecht?

Sluimeren zorgt ervoor dat je minder functioneert. Het verstoort namelijk jouw REM-slaap, de fase in jouw slaap waarin je droomt. Door te snoozen, functioneer je overdag minder goed en kun jij je minder goed concentreren. Door snoozen wordt er gezorgd voor korte dutjes achter elkaar. Dit wordt gefragmenteerde slaap genoemd. In die paar minuten tijd kom je n niet in de diepe REM-slaap terecht. Door deze korte dutjes word je uiteindelijk dus vermoeider wakker.

Waarom slapen moeders minder? 

Er is niet één oorzaak aan te wijzen. Meerdere factoren spelen tegelijkertijd een rol. 

In de eerste maanden worden baby's regelmatig wakker voor voeding, een schone luier of troost. In veel gezinnen nemen moeders nog altijd het grootste deel van deze nachtelijke zorg op zich. Daarnaast herstelt het lichaam nog van de zwangerschap en bevalling. Wanneer een moeder borstvoeding geeft, komen daar vaak ook nachtvoedingen bij. 

Uit hetzelfde onderzoek blijkt opvallend genoeg dat factoren zoals leeftijd, inkomen of het hebben van een partner nauwelijks invloed hebben op de hoeveelheid slaap die ouders krijgen. Het slaaptekort lijkt dus vooral samen te hangen met de zorg voor een pasgeboren baby zelf.¹ 

Niet alleen minder slaap, maar vooral vaker wakker 

Veel nieuwe ouders kijken vooral naar het aantal uren dat ze slapen. Toch is de kwaliteit van die slaap minstens zo belangrijk. 

Normaal gesproken doorloop je tijdens de nacht meerdere slaapcycli van ongeveer 90 tot 120 minuten. Tijdens deze cycli wisselen lichte slaap, diepe slaap en REM-slaap elkaar af. Juist de diepe slaap en REM-slaap zijn belangrijk voor lichamelijk herstel, het verwerken van prikkels en het opslaan van herinneringen. 

Wanneer je meerdere keren per nacht wakker wordt, worden deze slaapcycli regelmatig onderbroken. Daardoor voelt een nacht van zeven uur, verspreid over meerdere korte slaapmomenten, vaak veel minder herstellend dan zeven uur ononderbroken slaap. 

Kun je iets doen om beter te slapen? 

Gebroken nachten zijn in de eerste periode niet altijd te voorkomen. Toch laat wetenschappelijk onderzoek zien dat er verschillende manieren zijn om de impact ervan te verkleinen. 

1. Verdeel de nachtzorg waar mogelijk 

Vooral moeders profiteren van langere blokken ononderbroken slaap. Kan een partner af en toe een voeding, luier of troostmoment overnemen? Dan krijgt het lichaam meer kans om een volledige slaapcyclus af te ronden en beter te herstellen. 

Bron: Richter et al., 2019¹; McBean & Montgomery-Downs, 2018²  

2. Doe overdag een kort dutje 

Slaap wanneer de baby slaapt is misschien een bekend advies, maar er zit ook wetenschap achter. Een dutje van ongeveer 20 tot 30 minuten kan helpen om een deel van het slaaptekort op te vangen zonder dat je 's avonds moeilijker in slaap valt. 

Bron: McBean & Montgomery-Downs, 2018² 

3. Help de biologische klok van je baby 

Een duidelijk verschil tussen dag en nacht helpt baby's geleidelijk een gezond slaapritme te ontwikkelen. Zorg overdag voor voldoende daglicht en activiteit. Houd nachtvoedingen juist rustig, met weinig licht en zo min mogelijk prikkels. 

Bron: Wong et al., 2025³ 

4. Maak het jezelf zo makkelijk mogelijk 

Juist wanneer je nachten regelmatig worden onderbroken, is het belangrijk dat je snel weer in slaap kunt vallen. Een donkere en koele slaapkamer, weinig cafeïne in de avond en ontspanning voor het slapengaan kunnen daarbij helpen. Hoewel deze maatregelen de nachtelijke onderbrekingen niet voorkomen, kunnen ze de kwaliteit van de slaap die je wél krijgt verbeteren. 

Bron: Quin et al., 2024⁴ 

5. Blijf je slecht slapen? Trek op tijd aan de bel 

Sommige ouders blijven slecht slapen, ook wanneer hun baby al langere tijd beter doorslaapt. Het lichaam kan als het ware gewend raken aan lichte en onderbroken slaap. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat cognitieve gedragstherapie voor slapeloosheid (CBT-I) in dat geval de meest effectieve behandeling is. 

Bron: Quin et al., 2023⁵  

Een onrustige periode die voorbijgaat 

De eerste maanden met een baby vragen veel van je lichaam en geest. Dat je minder goed slaapt, is dan ook heel normaal. Gelukkig laat onderzoek zien dat de slaapduur bij de meeste ouders geleidelijk weer toeneemt naarmate een kind ouder wordt. 

Probeer daarom niet te streven naar perfecte nachten, maar kijk vooral naar de momenten waarop je extra rust kunt pakken. Een kort dutje, het verdelen van de nachtzorg of hulp accepteren van je omgeving lijken misschien kleine aanpassingen, maar kunnen samen een groot verschil maken. 

Blijven de slaapproblemen ook bestaan wanneer je baby beter slaapt? Dan is het verstandig om dit met een huisarts of slaapexpert te bespreken.